دانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522Investigating the Effects of Periphyton Biofilm on the Denitrification Process in Paddy Soilبررسی اثرات بیوفیلم پریفایتون بر فرآیند دنیتریفیکاسیون در خاک شالیزار11612197310.30466/asr.2026.55745.1862FAمحدثه شیرینزادهگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانحسینعلی علیخانیعضو هیئت علمی گروه علوم خاک دانشگاه تهرانحمیدرضا زارع گیلدهیگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانزهرا کرمیگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانمهران غلامیگروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهرانJournal Article20241123Nitrogen is one of the most important nutritional elements required by rice plants, and its adequate supply will increase the final yield of the product. In recent years, the loss of chemical fertilizers in agriculture, including nitrogen fertilizers in rice fields, has reached its maximum. The periphyton biofilm formed on the surface of waterlogged paddy fields is known as the third phase between water and soil, primarily responsible for the cycle of nutrients in paddy fields. A research study was designed and conducted with 18 treatments in a completely randomized design to investigate the effects of natural and enriched periphyton with low-power and high-power denitrifiers as biological inhibitors, with or without rice husk biochar and grape seed powder as organic inhibitors, in controlling the process of nitrate regeneration in paddy fields. The research was carried out in the form of greenhouse cultivation of rice plants for 30 days. The results showed that the application of grape seed powder increased the total nitrogen and ammonium in the soil, as well as the total nitrogen, height and dry weight in the plant. The results related to the application of biochar indicated that this material was more successful than grape seed powder in increasing phosphorus and potassium in the soil and the accumulation of these two elements in plant tissue. On the other hand, the use of rice husk biochar decreased the ammonium amount and increased the nitrate amount in the soil, having a greater effect than grape seed powder in reducing nitrate reduction. According to the obtained results, the use of periphyton along with organic inhibitors in paddy fields can be used as a new solution to inhibit the nitrate reduction process and provide nutrients.عنصر نیتروژن از جمله مهمترین عناصر غذایی مورد احتیاج گیاه برنج میباشد و تأمین اصولی آن موجب افزایش عملکرد نهایی محصول خواهد شد. در سالهای اخیر، تلفات کودهای شیمیایی در کشاورزی از جمله کودهای نیتروژنی در شالیزارها به حداکثر رسیده است. بیوفیلم پریفایتون تشکیلشده بر سطح خاکهای غرقاب اراضی شالیزاری به عنوان فاز سوم بین آب و خاک، مسئول اصلی چرخه عناصر غذایی در شالیزارها شناخته شده است. به همین منظور پژوهشی با هدف بررسی اثرات پریفایتون طبیعی و غنیشده با دنیتریفیکاتورهای کمتوان و پرتوان به عنوان بازدارندههای زیستی با یا بدون بیوچار پوسته برنج و پودر هسته انگور به عنوان بازدارندههای آلی در کنترل فرآیند احیای نیترات در شالیزارها طراحی و با 18 تیمار در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا گردید. تحقیق به صورت کشت گلخانهای گیاه برنج و به مدت 30 روز انجام پذیرفت. نتایج نشان داد که کاربرد پودر هسته انگور موجب افزایش مقادیر نیتروژن کل و آمونیوم خاک و همچنین مقادیر نیتروژن کل، ارتفاع اندام هوایی و وزن ماده خشک در گیاه گردید. نتایج مرتبط با کاربرد بیوچار نشان داد که این ماده در افزایش میزان فسفر و پتاسیم خاک و همچنین انباشت این دو عنصر در بافت گیاهی موفقتر از پودر هسته انگور عمل کرد. از طرفی کاربرد بیوچار پوسته برنج موجب کاهش میزان آمونیوم و افزایش میزان نیترات در خاک گردید و همچنین تأثیر بیشتری نسبت به پودر هسته انگور در کاهش میزان احیای نیترات داشت. طبق نتایج به دست آمده، استفاده از پریفایتون به همراه بازدارندههای آلی در شالیزارها میتواند به عنوان راهحلی نوین جهت بازدارندگی فرآیند احیای نیترات و همچنین فراهمی عناصرغذایی مورد استفاده قرار گیرد.https://asr.urmia.ac.ir/article_121973_53a9674578b0e4bc19f84f1e3b245b97.pdfدانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522Assessment of Soil Contamination Status in Selected Agricultural Lands in Dhi Qar Province, Southern Iraq, Using Pollution Indicesارزیابی وضعیت آلودگی خاک در برخی اراضی زراعی در استان ذی قار، جنوب عراق با استفاده از شاخصهای آلودگی173012197710.30466/asr.2026.56244.1889FAعلی راضی جابرگروه علوم خاک دانشجوی دکتریبهنام دولتیشیمی و آلودگی0000-0002-7452-5278ابراهیم سپهردانشگاه ارومیه0000-0001-5843-0669فرخ اسدزادهگروه علوم خاکمرضیه پیریدانشگاه ارومیهسالار رضاپورعضو هیئت علمی دانشگاه ارومیهعماد کاظم ال-زارکانیعضو هیات علمی دانشگاه سومر عراقJournal Article20250603The accumulation and pollution of heavy metals in agricultural soils pose a serious global issue due to their toxicity, abundance of pollution sources, non-degradability, and persistence in the environment. The aim of this study is to assess the potential contamination of heavy metals in agricultural lands in Dhi Qar Province, southern Iraq, using pollution indices. In order to assess the pollution status of soils in the study area, 50 surface soil samples were collected from lettuce (Lactuca sativa) cultivated fields. The total concentrations of metals including copper (Cu), zinc (Zn), lead (Pb), cadmium (Cd), chromium (Cr), and nickel (Ni) were measured in the soil samples. To quantify the risk of soil contamination by heavy metals, the geo-accumulation index (Igeo), contamination factor (CF), and ecological risk potential (Er) were also applied. The results showed that the average concentrations of Cu, Zn, Pb, Cd, Cr, and Ni in the soils were 1198, 2964, 332, 18, 171, and 11 mg kg-1, respectively. The levels of heavy metals—Cu, Zn, Pb, Cd, and Cr—exceeded acceptable limits in the study area. Based on the Contamination Factor (CF), Cd and Cr were classified as having high contamination levels (CF > 6), while Ni showed low contamination (CF ≤ 1). According to the Igeo index, Cd was in class six, indicating an extremely high contamination level, and it also had the highest ecological risk potential among the heavy metals studied. Analysis of the spatial distribution maps of the contamination factor indices showed that the highest concentrations of heavy metals occurred in the northern, central, southeastern, and parts of the southwestern regions. Therefore, regular monitoring of heavy metal concentrations and identification of pollution sources in the region’s soils are recommended to reduce and manage environmental and health risks.انباشت و آلودگی عناصر سنگین در خاک های زراعی به دلیل سمّیت، فراوانی منابع آلاینده، تجزیه ناپذیر بودن و انباشت آنها در محیط، مشکلی جدی در سطح جهان است. هدف از مطالعه حاضر، ارزیابی آلودگی احتمالی فلزات سنگین در اراضی زراعی استان ذی قار/ جنوب عراق با استفاده از شاخص های آلودگی است. به منظور بررسی وضعیت آلودگی خاکهای منطقه مورد مطالعه، تعداد 50 نمونه خاک سطحی از مزارع تحت کشت کاهو (Lettuce) برداشت شد. غلظت کل فلزات آهن (Fe)، مس (Cu)، منگنز (Mn)، روی (Zn)، سرب (Pb)، کادمیم (Cd)، کروم (Cr) و نیکل (Ni) در نمونههای خاک اندازه گیری شدند. جهت کمی کردن خطر آلودگی خاک به فلزات سنگین از شاخص زمین انباشتگی(Igeo)، فاکتور آلودگی(CF) و پتانسیل ریسک اکولوژیک (Er) استفاده شد. نتایج نشان داد میانگین محتوی عناصر آهن، مس، منگنز، روی، سرب، کادمیم، کروم و نیکل در خاک های مورد مطالعه به ترتیب برابر با 548، 1198، 8315، 2964، 332، 18، 171 و11mg kg-1 بود. مقادیر عناصر سنگین مس، منگنز، روی، سرب، کادمیم و کروم در خاکهای منطقه مورد مطالعه بیش از حد مجار مشاهده شدند. براساس شاخص فاکتور آلودگی (CF) مقادیر عناصر کادمیم و کروم در کلاس آلودگی زیاد (6 < CF) و آلودگی نیکل کم (CF≤1) ارزیابی شدند. براساس مقدار شاخص زمین انباشت، مقدار کادمیم در کلاس شش و در سطح آلودگی بسیار شدید قرار داشت و همچنین پتانسیل ریسک اکولوژیک برای فلز سنگین کادمیم حداکثر بود. بررسی نقشههای توزیع پراکندگی شاخص فاکتور آلودگی عناصر بیانگر این نکته بود که حداکثر غلظت فلزات سنگین مورد بررسی در بخشهای شمال، مرکز، جنوب شرق و بخشی از جنوب غربی منطقه رخ داده است. از این رو، به منظور کاهش و مدیریت خطرات زیست محیطی و سلامتی، پایش منظم مقدار عناصر سنگین و شناسایی منابع آلودگی عناصر در خاکهای این منطقه توصیه میشود.https://asr.urmia.ac.ir/article_121977_d3db98476b3d6f2b2fae122929d9d91a.pdfدانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522Kinetics of Petroleum Hydrocarbon Degradation over Time in Soil Amended with Wheat Straw and Spent Mushroom Substrate Biocharsسینتیک کاهش هیدروکربن های نفتی با زمان در خاک تیمار شده با بیوچار کاه و کلش گندم و بقایای بستر قارچ315012197510.30466/asr.2026.56232.1888FAهاجر مریخ پوردانشیار دانشکده مهندسی عمران، آب و محیط زیست، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران0000-0002-5165-0412نفیسه نورمحمدیپژوهشکده بیوتکنولوژی متابولیتهای ثانویه اصفهان، سازمان آموزش و تحقیقات کشاورزی ایرانJournal Article20250530Biochars, compared to other soil amendments, possess inherent properties such as high porosity, large specific surface area, abundant functional groups, and environmental safety, making them highly effective for remediating contaminated soils. This study aimed to investigate the kinetics of total petroleum hydrocarbons (TPH) degradation in contaminated soil under the influence of two types of biochar, namely wheat straw biochar (WSB) and spent mushroom substrate biochar (SMSB), applied at different rates.<br />The experiment was conducted in a completely randomized factorial design with three factors: biochar type (two levels), biochar application rate (five levels: 0, 10, 20, 30, and 50 g kg⁻¹), and incubation time (six levels: 6, 12, 18, 24, 42, and 60 days), each in triplicate. Total petroleum hydrocarbons and microbial respiration were measured at defined intervals, and data were analyzed using R software (version 4.5).<br />Two-way ANOVA results showed that biochar treatment, incubation time, and their interaction had significant effects on both TPH concentration and microbial respiration (p < 0.001). The degradation potential and reduction in TPH were evaluated using first-order and second-order kinetic models. For wheat straw biochar treatments, both models provided good fits with NRMSE < 5% and R² > 0.94, indicating reliable performance. In contrast, for SMS biochar, the models fitted well at lower application rates, whereas higher doses showed less accurate fitting, likely due to complex sorption–degradation interactions.<br />Overall, the results demonstrated that biochars, particularly SMS biochar, significantly enhanced the biodegradation rate of TPH and reduced its half-life in contaminated soils. Therefore, biochar application can be considered an effective, sustainable, and eco-friendly strategy for improving soil quality and mitigating petroleum hydrocarbon pollutionبیوچارها در مقایسه با سایر اصلاحکنندههای خاک، بهدلیل ویژگیهای ذاتی مانند تخلخل بالا، سطح ویژه زیاد و وجود گروههای عاملی فعال ، پتانسیل قابلتوجهی در بهبود خاکهای آلوده دارند. این پژوهش با هدف بررسی سینتیک کاهش آلودگی هیدروکربنهای نفتی کل (TPH) در خاک آلوده، تحت تأثیر دو نوع بیوچار شامل کاه و کلش گندم و بقایای بستر قارچ، در سطوح مختلف کاربرد انجام شد. آزمایش در قالب طرح فاکتوریل کاملاً تصادفی با سه فاکتور نوع بیوچار (دو سطح)، سطح کاربرد بیوچار (پنج سطح؛ صفر، ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۵۰ گرم بر کیلوگرم) و زمان انکوباسیون (شش سطح؛ ۶، ۱۲، ۱۸، ۲۴، ۴۲ و ۶۰ روز) در سه تکرار اجرا گردید. غلظت هیدروکربنهای نفتی کل و میزان تنفس میکروبی در فواصل زمانی مشخص اندازهگیری و دادهها با نرمافزار) Rنسخه 5/4( مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.<br />نتایج آنالیز واریانس دوطرفه نشان داد که هر سه عامل نوع بیوچار، زمان انکوباسیون و اثر متقابل آنها تأثیر معنیداری بر غلظت هیدروکربنهای نفتی کل و تنفس میکروبی داشتند . مقادیر پتانسیل تجزیه و کاهش TPH با استفاده از مدلهای سینتیکی مرتبه اول و مرتبه دوم محاسبه شد. بر اساس نتایج، برای تیمارهای بیوچار کاه و کلش گندم، هر دو مدل دارای برازش قابلقبولی بودند (NRMSE < 5%, R² > 0.94) و. در تیمارهای بیوچار بقایای بستر قارچ، مدلهای مرتبه اول و دوم در سطوح پایینتر بیوچار برازش مناسبی نشان دادند، اما در سطوح بالاتر، دقت برازش کاهش یافت که احتمالاً ناشی از اثرات پیچیدهتر در جذب و تجزیه آلایندهها است. بهطور کلی، نتایج این مطالعه نشان داد که بیوچارها، بهویژه بیوچار بقایای بستر قارچ، موجب افزایش معنیدار نرخ تجزیه زیستی TPH و کاهش نیمهعمر آلایندهها در خاک آلوده میشوند. بنابراین، استفاده از بیوچار بهعنوان یک اصلاحکننده زیستمحیطی مؤثر، پایدار و سازگار با محیطزیست برای کاهش آلودگیهای نفتی و بهبود کیفیت خاکهای آلوده توصیه میشود.https://asr.urmia.ac.ir/article_121975_e143e2a862f22ec43111f08e359cb6d2.pdfدانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522The effect of different zinc sources on the morphophysiological and phytochemical characteristics of tomato plant (Lycopersicon esculentum) under pot conditionتأثیر منابع مختلف روی بر برخی ویژگی های مورفوفیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه گوجهفرنگی (Lycopersicon esculentum) در شرایط گلدانی517112197610.30466/asr.2026.56236.1890FAبهمن حسینیباغبانیعباس حسین هراطدانشگاه ارومیهعباس حسنیگروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایرانمیر حسن صدقیانیگروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایرانJournal Article20250607A study was conducted to evaluate the effects of different zinc fertilizer sources on morphological, photosynthetic pigment, biochemical, and phytochemical traits of tomato (Lycopersicon esculentum) (cv. SAMAR). The experiment followed a completely randomized design with three replications under pot condition. The different fertilizer source treatments included zinc sulfate, zinc chelate (Zn-EDTA), and Nano-zinc (ZnO NPs) that each applied at three different concentrations (0, 2.5, and 5 mg/kg soil). All treatments and concentrations were added to potting soil. Different plant characteristics such as plant height, stem diameter, fruit weight, fruit yield per plant, chlorophyll a, and chlorophyll b content, beta-carotene, lycopene, vitamin C, total phenolic content, total flavonoid content, in fruit were measured. There was a significant difference between fertilizer sources. The maximum plant height (104.33 cm), the largest stem diameter (10.48 mm), and the largest fruit weight (133 g) were observed in the 5 mg nano-zinc concentration, and the minimum height (74 cm), stem diameter (11.8 mm), and the lowest fruit weight (69.66 g) were observed in the control treatment. All various zinc sources significantly improved the studied traits compared to the control. In all traits, nano zinc showed a greater effect in improving morphological indices, photosynthetic pigments, and biochemical parameters.به منظور بررسی تأثیر منابع مختلف کود روی، بر برخی شاخصهای مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گوجهفرنگی (Lycopersicon esculentum) رقم SAMAR، آزمایش گلدانی در قالب طرح کاملاً تصادفی و در سه تکرار انجام شد. منابع مختلف کود روی شامل سولفات روی (ZnSO4.7H2O)، کلات روی (Zn-EDTA) و نانو اکسید روی (ZnO NPs) بودند که هر کدام در سه غلظت شامل 0، 5/2 و 5 میلیگرم روی عنصری بر کیلوگرم به خاک گلدانها اضافه شدند. صفات گیاهی نظیر ارتفاع بوته، قطر ساقه، وزن میوه، عملکرد میوه در بوته، محتوی کلروفیل a، کلروفیل b، بتاکاروتن، لیکوپن، ویتامین C، محتوای فنل و فلاونوئید کل در میوه بهطور معنیداری تحت تأثیر کاربرد منابع مختلف روی قرار گرفتند. بر اساس نتایج به دست آمده، منابع مختلف کود روی، بر همه شاخصهای مورد اندازهگیری اثر مثبت و افزایشی داشت و بین منابع کودی اختلاف معنیداری وجود داشت. حداکثر ارتفاع گیاه (33/104 سانتی متر) بیشترین قطر ساقه (48/10 میلیمتر) و بیشترین وزن میوه (133 گرم) در غلظت 5 میلی گرم نانو روی و حداقل ارتفاع (74 سانتی متر)، قطر ساقه (11/8 میلی متر) و کمترین وزن میوه (66/69 گرم)در تیمار شاهد مشاهده گردید. در همهی صفات، نانو اکسید روی تأثیر بیشتری در بهبود شاخصهای مورفولوژیکی، رنگیزههای فتوسنتزی و بیوشیمیایی نشان داد و تأثیر غلظت 5 میلیگرم در کیلوگرم نانو روی در مقایسه با غلظت 5/2 میلیگرم در کیلوگرم و سایر تیمارها بیشتر بود. در مجموع یافتههای این تحقیق نشان داد که کاربرد نانوکود روی در غلظت 5 میلیگرم در کیلوگرم به منظور تولید اقتصادی، ارتقاء کیفیت تغذیهای و بازارپسندی محصول قابل توصیه است.https://asr.urmia.ac.ir/article_121976_efd881e73ccfaf643aefeb0ebacc13df.pdfدانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522The effect of applying different levels of zeolite and nitrogen on yield, yield components, and the harvest index of wheat (Triticum aestivum L.)اثر کاربرد سطوح مختلف زئولیت و نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و شاخص برداشت گندم (Triticum aestivum L.)728112197810.30466/asr.2026.56432.1899FAحسن نوریانیاستادیار گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشگاه پیام نور، ایرانJournal Article20250729In crop production systems, increasing the availability of nitrogen in the soil is one of the most important factors affecting growth, development, and yield. Accordingly, a study was conducted to investigate the effect of applying different levels of zeolite and nitrogen on the yield, yield components, and the harvest index of wheat (Triticum aestivum L.). The experiment was conducted in a field-based split-plot design arranged in a randomized complete block design with three replications in the 2021–22 cropping season in the Dezful region, located in the north of Khuzestan province. The main plots in this experiment included the application of natural zeolite at four levels (0, 4, 8, and 12 ton.ha-1), and the subplots included the application of four levels of nitrogen (50, 100, 150, and 200 kg.ha-1) from a urea fertilizer source. Comparison of the average experimental data showed that the highest number of spikes per square meter (503.3), number of spikelet per spike (15.44), number of grains per spike (31.20), 1000-grain weight (40.27 g), grain yield (5061 kg.ha-1), and biological yield (14176.8 kg.ha-1) were obtained with the treatment combination of applying 12 tons of zeolite along with 200 kg of nitrogen per hectare. Unlike the other evaluated traits, as nitrogen levels increased from 50 to 200 kg.ha-1, the harvest index decreased, so that the maximum harvest index (44.34%) was obtained in the treatment with 50 kg of nitrogen and 12 tons of zeolite per hectare. Finally, according to the test results, the application of different levels of zeolite (especially the level of 12 ton.ha-1) along with nitrogen fertilizer can be recommended as an effective mechanism for increasing nitrogen availability, improving yield components, and enhancing wheat yield.در سیستمهای تولید گیاهان زراعی، افزایش قابلیت دسترسی به نیتروژن موجود در خاک یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر رشد و نمو و عملکرد است. بر این اساس، مطالعهای بهمنظور بررسی اثر کاربرد سطوح مختلف زئولیت و نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و شاخص برداشت گندم (Triticum aestivum L.) انجام شد. آزمایش بر اساس طرح کرتهای یکبار خردشده در قالب بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 401-1400 بهصورت مزرعهای در منطقه دزفول، واقع در شمال استان خوزستان اجرا گردید. کرتهای اصلی در این آزمایش شامل کاربرد زئولیت طبیعی در چهار سطح (صفر، 4، 8 و 12 تن در هکتار) و کرتهای فرعی شامل چهار سطح مصرف نیتروژن (50 ، 100، 150 و 200 کیلوگرم در هکتار) از منبع کود شیمیایی اوره بود. مقایسه میانگین دادههای آزمایش نشان داد که بیشترین تعداد سنبله در مترمربع (3/503)، تعداد سنبلچه در سنبله (44/15)، تعداد دانه در سنبله (20/31)، وزن هزار دانه (27/40 گرم)، عملکرد دانه (0/5061 کیلوگرم در هکتار) و عملکرد بیولوژیکی (8/14176 کیلوگرم در هکتار) در تیمار کاربرد 12 تن زئولیت به همراه مصرف 200 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد. برخلاف سایر صفات مورد ارزیابی، با افزایش سطح نیتروژن از 50 به 200 کیلوگرم در هکتار، شاخص برداشت کاهش یافت؛ بهطوری که حداکثر میزان شاخص برداشت (34/44 درصد) در تیمار مصرف 50 کیلوگرم نیتروژن و 12 تن زئولیت در هکتار به دست آمد. درنهایت، بر اساس نتایج آزمایش میتوان کاربرد سطوح مختلف زئولیت (بهویژه سطح 12 تن در هکتار) به همراه 200 کیلوگرم کود نیتروژن را بهعنوان یک سازوکار مؤثر در فراهمی بیشتر نیتروژن جهت بهبود اجزای عملکرد و افزایش عملکرد گندم توصیه نمود.https://asr.urmia.ac.ir/article_121978_1b193910031b7e6a3d798ecaddb397e3.pdfدانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522Effect of vegetal protein hydrolysates application on some growth and photosynthetic parameters, nutrient uptake and essential oil content of sage (Salvia officinalis) under drought stressاثر کاربرد پروتئینهای هیدرولیزشده گیاهی بر برخی شاخصهای رشدی و فتوسنتزی، جذب عناصر غذایی و میزان اسانس مریمگلی (Salvia officinalis) در شرایط تنش خشکی829912197910.30466/asr.2026.56588.1908FAمحمد سعادتیانگروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایرانعباس حسنیگروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایرانصمد نژاد ابراهیمیگروه فیتوشیمی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایرانJournal Article20250926Drought is one of the most important environmental stresses that limits the growth and production of agricultural products worldwide. Nowadays, the use of biostimulants in agriculture to enhance plant growth and performance under abiotic stresses has attracted considerable attention. Accordingly, in order to investigate the effect of vegetal protein hydrolysates (VPHs) application (as foliar application at concentrations of 2 and 4 ml L-1, fertigation at concentrations of 1.5 and 3 ml L-1, and control without protein application) under drought stress conditions (40, 70 and 100% of field capacity) on some morphological, physiological and phytochemical characteristics of sage (Salvia officinalis), a pot experiment was conducted as a factorial experiment in completely randomized design with three replications. The results showed that drought stress reduced plant height, stem diameter, leaf number, leaf and stem fresh and dry weight, chlorophyll content, net photosynthesis rate, stomatal conductance, transpiration, leaf nitrogen, phosphorus and potassium content, essential oil content and yield. However, the use of VPHs, improved growth indices, photosynthetic pigments and parameters, enhanced the uptake of nitrogen, phosphorus and potassium, and increased essential oil content and yield. So that in the fertigation treatment with a concentration of 3 ml L-1, plant height, stem diameter, number of leaves, leaf dry weight, total chlorophyll content, net photosynthesis rate, leaf nitrogen content, essential oil content and yield increased by 52.29, 12.38, 28.94, 39.66, 21.78, 20.1, 72.48, 13.14 and 60.87 percent, respectively, compared to the treatment without protein application. The findings of this study showed that VPHs can be used as an effective biostimulant to improve growth and nutrition and increase essential oil production of medicinal plants under drought stress conditions.خشکی یکی از مهمترین تنشهای محیطی است که رشد و تولید محصولات کشاورزی را در سراسر جهان محدود میکند. امروزه استفاده از محرکهای زیستی در کشاورزی برای بهبود رشد و عملکرد گیاه در شرایط تنشهای غیرزیستی توجه زیادی را به خود جلب کرده است. بر همین مبنا، بهمنظور بررسی تأثیر کاربرد پروتئینهای هیدرولیزشده گیاهی (به روش محلولپاشی (2 و 4 میلیلیتر در لیتر) و کود آبیاری (5/1 و 3 میلیلیتر در لیتر) و شاهد بدون کاربرد پروتئین) در شرایط تنش خشکی (40، 70 و 100 درصد ظرفیت مزرعهای) بر برخی شاخصهای مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه مریمگلی (Salvia officinalis)، یک آزمایش گلدانی بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب کاهش ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد برگ، وزن تر و خشک برگ و ساقه، غلظت کلروفیل، نرخ فتوسنتز خالص، هدایت روزنهای، تعرق، غلظت نیتروژن، فسفر و پتاسیم برگ، درصد و عملکرد اسانس شد. با این حال، کاربرد پروتئینهای هیدرولیزشده گیاهی موجب بهبود شاخصهای رشدی، رنگیزهها و شاخصهای فتوسنتزی، افزایش جذب نیتروژن، فسفر و پتاسیم و درصد و عملکرد اسانس گردید. بهطوری که در تیمار کودآبیاری با غلظت ۳ میلیلیتر در لیتر، ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد برگ، وزن خشک برگ، غلظت کلروفیل کل، نرخ فتوسنتز خالص، مقادیر نیتروژن برگ، درصد و عملکرد اسانس به ترتیب معادل 29/52، 38/12، 94/28، 66/39، 78/21، 1/20، 48/72، 14/13 و 87/60 درصد نسبت به تیمار بدون کاربرد پروتئین افزایش نشان دادند. یافتههای این پژوهش نشان داد که پروتئینهای هیدرولیزشده گیاهی میتوانند بهعنوان یک محرک زیستی مؤثر برای بهبود رشد و تغذیه و افزایش تولید اسانس گیاهان دارویی در شرایط تنش خشکی مورد استفاده قرار گیرند.https://asr.urmia.ac.ir/article_121979_5a0f134c57ffc2cd02f5464d94dff188.pdfدانشگاه ارومیهتحقیقات کاربردی خاک2423-711614120260522Effect of Gamma-aminobutyric acid and Nano zinc Oxide Treatment on Element Uptake, and some Morphological and Phytochemical Characteristics of Hot Pepper (Capsicum annuum)تاثیر تیمار اسیدآمینه گابا و نانواکسیدروی بر جذب عناصر و برخی ویژگیهای مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی فلفل تند (Capsicum annuum)10012012197410.30466/asr.2026.56162.1884FAعامر مراد محمد السلطانیدانشجوی دکتری، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیهمحمد فتاحیگروه باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه0000-0003-3258-5114جواد رضاپور فردگروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه0000-0002-6486-0929Journal Article20250505Vegetables, as a key source of many valuable compounds, play an important role in ensuring food security and human nutrition. Recently, the use of compounds and elements as foliar sprays has improved the quality and growth of plants. Among them, gamma-aminobutyric acid (GABA) is a non-protein amino acid and zinc is an essential nutrient for plants and humans, which play an important role in plant metabolism. This research was carried out as a factorial and completely randomized design with two foliar spray treatments including Nano ZnO and GABA in three replications and their effects on the growth and phytochemical traits of leaves and fruits of hot pepper plant (C. annuum) were investigated. In this study, morphological and phytochemical traits (in leaf and fruit tissue) and some elements in leaf tissue were investigated. In all measured traits, the applied treatments showed significant differences compared to the control. The results of morphological traits showed that the highest fruit fresh weight (12.60 g) was obtained in the treatment of 1 mM GABA with a concentration of 0 ppm Nano ZnO, and the highest fruit dry weight (2.47 g) was obtained in the treatment of 2 mM GABA with a concentration of 0 ppm Nano ZnO. The highest phenol content in leaves and fruits was 51.30 (2 mM GABA treatment) and 21.67 mg Gallic acid/gr FW in the combined treatment of 2 mM GABA and 150 ppm Nano ZnO. The highest flavonoid content in leaves and fruits was 6.32 and 4.91 mg quercetin/ gr FW in the combined treatment of 2 mM GABA and 150 ppm Nano ZnO, respectively. The highest antioxidant activity by DPPH method was observed in leaves and fruits, 77.71 % and 46.55 %, respectively. The results showed that in most phytochemical traits, the application of 2 mM GABA along with 150 ppm Nano ZnO increased the synthesis of compounds.سبزیجات بهعنوان منبع کلیدی بسیاری از ترکیبات با ارزش، نقش مهمی در تضمین امنیت غذایی و تغذیه انسان دارند. اخیرا استفاده از ترکیبات و عناصر به صورت محلولپاشی باعث بهبود کیفیت و رشد گیاهان شده است. در این میان گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA) یک اسید آمینه غیرپروتئینی و عنصر روی به عنوان یک ماده مغذی ضروری برای گیاهان و انسان است که نقش مهمی در متابولیسم گیاهان ایفا میکنند. این پژوهش بصورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با دو تیمار محلولپاشی شامل نانواکسیدروی و گابا در سه تکرار اجرا شد و تاثیر آنها بر صفات رشدی و فیتوشیمیایی برگ و میوه گیاه فلفل تند (C. annuum) مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه صفات مورفولوژیکی و فیتوشیمیایی(در بافت برگ و میوه) و برخی عناصر در بافت برگ مورد بررسی قرار گرفتند. در تمامی صفات اندازهگیری شده، تیمارهای اعمال شده نسبت به شاهد تفاوت معنیداری نشان دادند. نتایج بررسی صفات مورفولوژیک نشان داد بیشترین وزن تر میوه (60/12 گرم) در تیمار یک میلیمولار گابا به همراه غلظت صفر پیپیام نانواکسیدروی و همچنین بالاترین میزان وزن خشک میوه (47/2 گرم) در تیمار دو میلیمولار گابا به همراه غلظت صفر پیپیام نانواکسیدروی بدست آمد. بیشترین محتوای فنول در برگ و میوه به ترتیب 30/51 ( تیمار 2 میلیمولار گابا) و 67/21 میلیگرم گالیک اسید بر گرم وزن تر در تیمار ترکیبی دو میلیمولار گابا و 150 پیپیام نانواکسیدروی بدست آمد. بیشترین مقدار فلاونوئید برگ و میوه به ترتیب 32/6 و 91/4 میلیگرم کوئرستین بر گرم وزن تر در تیمار ترکیبی دو میلیمولار گابا و 150 پیپیام نانواکسیدروی ثبت گردید. بیشترین فعالیت آنتیاکسیدانی به روش DPPH در برگ و میوه بهترتیب 71/77 و 55/46 درصد مشاهده شد. نتایج بدست آمده نشان داد در اکثر صفات فیتوشیمیایی کاربرد 2 میلیمولار گابا به همراه 150 پیپیام نانواکسید روی باعث افزایش سنتز ترکیبات شده است.https://asr.urmia.ac.ir/article_121974_d644c267d2c69e83ae0e0909b41cc54c.pdf