دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Impact of Nano Poultry Bone Char on Phosphorus Dynamics and Mineral Forms in Calcareous Soil تأثیرنانو زغال استخوان مرغی بر پویایی و شکل‌‌‌‌های معدنی فسفر در خاک آهکی 1 16 122057 10.30466/asr.2026.56941.1923 FA فاطمه سواری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران عبدالامیر معزی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. ندا مرادی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، Journal Article 2025 11 06 Low phosphorus availability in calcareous soils of arid and semi-arid regions is a major challenge for plant nutrition and crop productivity. Organic amendments, such as poultry bone char, can be an effective strategy to enhance phosphorus availability in these soils. Therefore, this study aimed to investigate the effect of nano bone char on phosphorus release and the distribution of different mineral phosphorus forms in calcareous soil. An incubation experiment was conducted in a completely randomized design with five treatments: control, poultry bone char at 200 and 400 mg P kg-1 soil, and nano poultry bone char at 200 and 400 mg P kg-1 soil, for 60 days at 25 ± 2°C. At the end of the incubation period, mineral phosphorus forms and phosphorus release kinetics from 1 to 72 hours were measured and fitted to pseudo-first-order, pseudo-second-order, and Elovich kinetic models. The results indicated that nano poultry bone char at 400 mg kg-1 increased dicalcium phosphate and octacalcium phosphate by 3.02 and 3.10-fold, respectively, compared to the control. Poultry bone char at 400 mg kg-1 increased the apatite form by 67.45% relative to the control. Based on the kinetic model fitting, the pseudo-second-order model provided the best fit, with the highest R² and the lowest standard error. The highest and lowest qe values in the pseudo-second-order model occurred with nano poultry bone char at 400 mg kg-1 and the control, respectively. Overall, the results showed that the application of bone char, especially nano poultry bone char, in phosphorus-deficient soils increased soil phosphorus availability. Therefore, the application of nano poultry bone char as an organic amendment is recommended to optimize phosphorus release and improve phosphorus availability in calcareous soils. فراهمی کم فسفر در خاک‌‌‌‌های آهکی مناطق خشک و نیمه‌خشک یک چالش عمده در تغذیه ‌گیاهان و افزایش بهره‌وری محصولات می‌باشد. استفاده از اصلاح‌کننده‌های آلی مانند زغال استخوان مرغی می‌تواند راهکاری مؤثر برای بهبود فراهمی فسفر در این خاک‌ها باشد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی ‌تأثیر نانوزغال استخوان بر رهاسازی فسفر و توزیع شکل‌‌‌‌های معدنی فسفر در خاک‌ آهکی انجام شد. آزمایش انکوباسیون به صورت طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار شامل (شاهد، زغال استخوان مرغی در سطح 200 و 400 میلی‌گرم فسفر بر کیلوگرم خاک و نانوزغال استخوان مرغی در سطح 200 و 400 میلی‌گرم فسفر بر کیلوگرم خاک) به‌مدت ۶۰ روز در دمای ℃ 2±25 اجرا گردید. پس از پایان انکوباسیون شکل‌های معدنی فسفر و سینتیک رهاسازی فسفر در زمان‌های 1 تا 72 ساعت اندازه‌گیری و به معادلات سینتیکی شبه درجه اول، شبه درجه دوم و ایلوویچ برازش داده شدند. نتایج نشان داد که نانوزغال استخوان مرغی در سطح ۴۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم مقدار دی‌کلسیم فسفات و اکتاکلسیم فسفات را به‌ترتیب 02/3 و 1/3 برابر در مقایسه با شاهد افزایش داد. زغال استخوان مرغی در سطح ۴۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم مقدار شکل آپاتیت را 45/67 درصد در مقایسه با تیمار شاهد افزایش داد. بر اساس نتایج برازش داده‌ها مدل شبه درجه دوم با داشتن بالاترین مقدار R2 و خطای استاندارد کمتر بیشترین برازش را داشت. بیشترین و کمترین مقدار qe در مدل شبه درجه دوم به‌ترتیب متعلق به تیمار نانوزغال استخوان مرغی در سطح۴۰۰ میلی‌گرم بر کیلوگرم و تیمار شاهد بود. نتایج کلی این تحقیق نشان داد که استفاده از زغال استخوان به‌ویژه نانوزغال استخوان در خاک-های فقیر از فسفر، سبب افزایش فراهمی فسفر در خاک شد. بنابراین، استفاده از نانوزغال استخوان مرغی به عنوان اصلاح‌کننده آلی، برای بهینه‌سازی رهاسازی و افزایش فراهمی فسفر در خاک‌های آهکی توصیه می‌شود.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122057_02c40f3be547b6a39f8a19287db96369.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Effect of Sugarcane Biochar on Hydrological Changes in Soils with Different Textures in Arid Regions: From Improvement to Hydrophobicity Effects تأثیر بیوچار نیشکر بر تغییرات هیدرولوژیکی خاک‌های با بافت مختلف در مناطق خشک: از بهبود تا اثرات آب‌گریزی 17 32 122058 10.30466/asr.2026.56320.1894 FA آزاده صفادوست هیآت علمی دانشگاه بوعلی سینا همدان 0000-0002-1535-7833 Journal Article 2025 07 02 Improving water efficiency in agriculture requires enhancing soil physical and hydraulic properties. This study investigated the effect of applying sugarcane biochar at three rates (0%, 3%, and 6% by weight) on the hydraulic properties of soils with three textures: sandy loam, loam, and clay loam. The experiment was conducted as a factorial arrangement in a completely randomized design. The results showed that biochar application significantly altered soil physical and hydraulic parameters; however, the magnitude and direction of these changes depended on soil texture and biochar levels. Biochar increased both saturated and residual moisture content across all three soil textures, likely due to the placement of biochar particles (smaller than 2 mm) in the spaces between soil particles, partially blocking some pores and expanding micro- and meso-pores. This effect was more pronounced in clay loam soils, where the application of 6% biochar resulted in an 8% increase in saturated moisture content and a 31% increase in residual moisture content. Conversely, saturated hydraulic conductivity increased in sandy loam and loam soils by 42% and 5%, respectively – especially under the 6% biochar treatment – due to enhanced pore connectivity and a more porous structure. In contrast, in clay loam, saturated hydraulic conductivity decreased by 46%, likely due to higher soil compaction and potential pore blockage by biochar particles. Biochar also increased total porosity, primarily through the expansion of meso- and macro-pores. In sandy loam, the increase in macropores was consistent with improved hydraulic conductivity, whereas in clay loam, increased porosity was mainly due to fine and medium pores, contributing more to water retention than infiltration. At higher application levels (6%), the hydrophobic effect of biochar led to reductions in the water retention curve parameters, including α and n in the van Genuchten model, indicating a decline in the initial water absorption rate, especially in sandy soils. Overall, by improving soil structure, biochar can be recommended as an effective strategy for agricultural water management, especially in arid regions. افزایش بهره‌وری منابع آب در کشاورزی مستلزم بهبود ویژگی‌های فیزیکی هیدرولیکی خاک است. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر کاربرد بیوچار نیشکر در سه سطح صفر، ۳ و ۶ درصد وزنی بر ویژگی‌های هیدرولیکی خاک در سه کلاس بافت لوم شنی، لوم و لوم رسی انجام گرفت. آزمایش به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا شد. نتایج نشان داد افزودن بیوچار پارامترهای فیزیکی و هیدرولیکی خاک را به‌طور معنی‌داری تغییر داد، اما شدت و جهت این تغییرات به بافت خاک و مقدار بیوچار بستگی داشت. بیوچار باعث افزایش رطوبت اشباع و باقی‌مانده در هر سه نوع بافت خاک شد که می‌تواند ناشی از قرار گرفتن ذرات بیوچار (کوچک‌تر از 2 میلی‌متر) در فضای بین ذرات خاک و انسداد بخشی از منافذ، و نیز گسترش منافذ ریز و متوسط باشد؛ این اثر در خاک‌های لوم رسی، بیشتر مشهود بود به طوری‌که افزایش 6% بیوچار به ترتیب سبب 8% و 31% افزایش در رطوبت اشباع و باقی‌مانده شد. در مقابل، هدایت هیدرولیکی اشباع در خاک‌های لوم شنی و لوم، به‌ویژه در تیمار 6%، به دلیل افزایش پیوستگی منافذ و ساختمان متخلخل‌تر، به ترتیب به میزان42% و 5% افزایش یافت. اما در خاک لوم رسی، به دلیل تراکم بیشتر و احتمال انسداد منافذ توسط ذرات بیوچار، 46% کاهش یافت. در خاک لوم شنی، افزایش منافذ درشت با بهبود هدایت هیدرولیکی همراستا بود، در حالی که در خاک لوم رسی، افزایش تخلخل بیشتر به منافذ ریز و متوسط مربوط بود که ظرفیت نگهداری آب را افزایش داد. همچنین، در سطوح بالای بیوچار (6%)، اثر آب‌گریزی موجب کاهش پارامترهای منحنی مشخصه رطوبتی شامل  و n در مدل ون‌گنوختن شد که بیانگر افت سرعت جذب اولیه آب به‌ویژه در خاک‌های شنی بود. در مجموع، بیوچار با بهبود ساختمان خاک می‌تواند به‌عنوان راهکاری مؤثر در مدیریت آب کشاورزی، به‌ویژه در مناطق خشک، توصیه شود.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122058_9f96f3a05a515c2e34dcaa0f2341274b.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Using Two and Three Parameter Models to Describe the Adsorption Behavior of Ciprofloxacin in Calcareous Soil استفاده از مدلهای دو و سه پارامتری برای توصیف رفتار جذب سیپروفلوکساسین در خاک آهکی 33 45 122059 10.30466/asr.2026.55760.1863 FA ماهرخ شریف مند گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه 0009-0006-8010-5348 ابراهیم سپهر دانشگاه ارومیه 0000-0001-5843-0669 میرحسن رسولی صدقیانی دانشگاه ارومیه سیامک عصری رضایی دانشیار دانشکده دامپزشکی، دانشگاه ارومیه، ایران Journal Article 2024 11 25 The adsorption behavior of antibiotics has a decisive role on their fate in soil and environmental pollution. In this study, the adsorption mechanism of ciprofloxacin as a widely used antibiotic and an emerging pollutant, was investigated in a calcareous soil sample using two and three parameter isotherm models. For this purpose, an experiment was conducted with different initial concentrations of ciprofloxacin (0 to 368 mg L-1) in the soil, and the concentration of antibiotic residues was measured using a high performance liquid chromatography (HPLC). Two-parameter nonlinear equations of Langmuir, Freundlich, Temkin and Dubinin - Radushkevich and three-parameter of Redlich - Peterson, Sips, Toth, Radke - Prausnitz and Hill were fitted on the experimental data. The results showed that the ciprofloxacin adsorption in the soil increased with increasing initial concentration, so that finally the adsorption capacity reached 25 mg g-1. Dubinin-Radushkevich isotherm (R2=0.995, SE=0.00 and RSME=0.00), among the two-parameter models, and models of Sips and Hill (R2=0.998, SE=0.113 and RSME=0.095), among the three-parameter models had a better fit on the experimental data due to smaller error and larger correlation coefficient, and described well the adsorption behavior of ciprofloxacin in soil. The value of parameter n in Sips and Hill models was greater than one (1.38) and indicates the inhomogeneity of the adsorbent surface. The value of sorption energy E (kJ mol-1) in the Dubinin - Radushkevich equation was smaller than 8 (5 kJ mol-1), which indicate that the sorption process of ciprofloxacin on the calcareous soil sample was physical. رفتار جذب آنتی‌بیوتیک‌ها نقش تعیین کننده‌ای بر سرنوشت آن‌ها در خاک و آلودگی محیط زیست دارد. در این مطالعه، رفتار جذب سیپروفلوکساسین به عنوان آنتی‌بیوتیک پرمصرف و آلاینده نوظهور، در یک نمونه خاک آهکی با استفاده از مدل‌های ایزوترمی دو و سه پارامتری بررسی شد. برای این منظور، آزمایشی با غلظت‌های اولیه مختلف سیپروفلوکساسین (صفر تا ۳۶۸ میلی‌گرم در لیتر) در خاک انجام و غلظت باقیمانده آنتی‌بیوتیک با استفاده از دستگاه کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) تعیین شد. معادلات غیرخطی دو پارامتری لانگمویر، فروندلیچ، تمکین و دوبینین - رادشکوویچ، و سه پارامتری ردلیچ - پترسون، سیپس، توث، راک - پرائونیتز و هیل روی داده‌های حاصل از آزمایش برازش داده شدند. نتایج نشان داد با افزایش غلظت اولیه آنتی‌بیوتیک، میزان جذب آن در خاک افزایش یافت، به طوری که ظرفیت جذب ۲۵ میلی-گرم بر گرم خاک به‌دست آمد. از میان مدل‌های دو پارامتری، مدل‌های دوبینین - رادشکوویچ (۹۹۵/۰R2 = ، ۰۰/۰SE = و ۰۰/۰RSME = ) و از بین مدل‌های سه پارامتری، مدل‌های سیپس و هیل (۹۹۸/۰R2 = ، ۱۱۳/۰SE = و ۰۹۵/۰RSME = ) به دلیل خطای کوچکتر و ضریب تعیین بزرگتر برازش بهتری به داده‌های جذبی نشان دادند. مقدار عددی توان بی‌بعد معادلات سیپس و هیل کمتر از یک (۷۲/۰n=) به‌دست آمد، در نتیجه سطوح جذب ناهمگن می‌باشند. همچنین، مقدار عددی پارامتر E در معادله دوبینین-رادوشکوویچ کمتر از ۸ کیلو ژول بر مول به دست آمد که نشان‌دهنده فیزیکی بودن فرآیند جذب سیپروفلوکساسین در نمونه خاک آهکی می‌باشد.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122059_8e11e0d6112e583388f75887b2094d81.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Application of zeolite and manure on yield, component yield and concentration of some nutrients in soil and rice. کاربرد زئولیت و کود دامی بر عملکرد، اجزای عملکرد و غلظت برخی عناصر در خاک و دانه‌ی برنج 46 58 122060 10.30466/asr.2026.55892.1873 FA محمد علی بهمنیار عضو هیات علمی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری 0000-0001-8804-8479 Journal Article 2025 01 13 The organic manures, as suitable alternatives to soil amendments, supply plant nutrients and contribute to the sustainability of agricultural ecosystems. this research was conducted with the aim of determining the effects of zeolite and cow manure application on yield and component yield and the availability of some nutrients in the soil and rice. This experiment based on a randomized complete block design was conducted in the Behshahr in 2020. There were nine treatments and three replicates in this experiment: control (without the application of manure and zeolite), manure at four levels of 2.5, 5, 7.5 and 10 ton.ha-1 and also zeolite at four levels of 2.5, 5, 7.5 and 10 ton.ha-1. The results showed that the effects of the treatments were significant on seed yield and component yield. The highest amount of seed yield (10.89 ton.ha-1) was observed in 10 ton.ha-1 zeolite (T9). The highest amount of biomass (39.31 ton.ha-1), plant height (121 cm) and number of tillers (33 number) was observed in 7.5 ton.ha-1 zeolite (T8) and by increasing the level of manure to 10 ton.ha-1, the thousand seed weight was increased by 5.6 %. the results showed that the effects of treatments were significant on soil and grain nitrogen and grain potassium. The mean comparison effects showed that the enhance of zeolite application levels to 10 ton.ha-1 (T9)., was increased soil nitrogen about 17% and the highest amount of nitrogen grain and potassium grain was obtained in 10 ton.ha-1 zeolite (T9). This study's results demonstrate that zeolite was more effective than manure in rice yield and component yield and the treatments of 7.5 and 10 ton.ha-1 zeolite were the most effective treatments on the studied traits. اصلاح‌کننده‌های طبیعی و کودهای آلی به‌عنوان جایگزین مناسب کودهای شیمیایی ضمن تأمین عناصر غذایی مورد نیاز گیاه به پایداری اکوسیستم‌های زراعی کمک می‌نمایند. این پژوهش با هدف تعیین اثر کاربرد زئولیت و کود دامی بر عملکرد، اجزای عملکرد و فراهمی عناصر پرمصرف در خاک و گیاه برنج انجام شد. این آزمایش بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی در شهرستان بهشهر در سال 1400 اجرا شد. در این آزمایش 9 تیمار در سه تکرار : شاهد (بدون کاربرد کود دامی و زئولیت)، کود دامی در چهار سطح 5/2، 5، 5/7 و 10 تن در هکتار و همچنین زئولیت در چهار سطح 5/2، 5، 5/7 و 10 تن در هکتار، در مجموع 9 تیمار و سه تکرار بود. نتایج نشان داد که اثر تیمارها بر عملکرد دانه و اجزای عملکرد معنی‌دار شد. بیش‌ترین عملکرد دانه (893/10 تن در هکتار) در تیمار 10 تن زئولیت در هکتار (T9) به‌دست آمد. بیش‌ترین مقدار بیومس، ارتفاع بوته و تعداد پنجه در تیمار 5/7 تن زئولیت در هکتار (T8) مشاهده شد و با افزایش سطوح کاربرد کود دامی به 10 تن در هکتار (T5) وزن هزار دانه 6/5 درصد افزایش یافت. همچنین نتایج نشان داد که اثر تیمارهای آزمایش بر نیتروژن خاک و دانه و پتاسیم دانه معنی‌دار شد. نتایج مقایسه میانگین نشان داد با افزایش سطوح کاربرد زئولیت به 10 تن در هکتار، نیتروژن خاک 71 درصد افزایش یافت و بیش‌ترین مقدار نیتروژن و پتاسیم دانه در تیمار 10 تن زئولیت در هکتار (T9) بدست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد زئولیت بیش‌تر از کود دامی بر عملکرد و اجزای عملکرد برنج تأثیرگذار بود و تیمارهای 5/7 و 10 تن در هکتار زئولیت موثرترین تیمارها بر صفات مورد مطالعه بودند.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122060_a87ffb34c90a5fc602fd571715ab99a8.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Optimization of Fertilizer Use in Sugar Beet Fields of Khorasan Razavi Province Using the Deviation from Optimal Percentage (DOP) Method: Results of a Two-Year Study بهینه‌سازی مصرف کود در مزارع چغندرقند استان خراسان رضوی با روش انحراف از درصد بهینه (DOP): نتایج یک مطالعه دو ساله 59 73 122061 10.30466/asr.2026.55914.1875 FA جلال قادری استادیار پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات، آموزشکشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی مسعود دادی ور مربی پژوهشی بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، کمال خلخال کارشناس محقق بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان کرمانشاه. سازمان تحقیقات و آموزش کشاورزی، Journal Article 2025 01 26 Sugar beet in Iran has the highest water production in the country after forage corn and wheat. Using the Deviation from Optimum Percentage (DOP) approach is an effective approach for assessing the nutritional status of sugar beet plants. The objective of this research is to evaluate and optimize the nutritional status of sugar beet over two agricultural years in Khorasan Razavi province using the DOP method. In one year, 30 fields were selected, and in the other year, 31 fields with varying soil properties were chosen. The physical and chemical properties of these samples were measured in the laboratory. Leaf sampling was conducted in both years to determine nutrient concentrations. In this study, the high-yielding group in sugar beet fields was identified using the DOP method through mathematical and statistical analysis and the application of the cumulative function. The results obtained in this province indicated that 67%, 52.5%, 82%, 62%, 59%, and 53% of the fields exhibited deficiencies in phosphorus, potassium, iron, manganese, zinc, and copper in the soil, respectively, with an average yield across all fields of 58.5 tons/ha. According to the DOP method, the order of nutrient requirements for the macronutrients was P (60%) >K (54%) >N (27%), while for the micronutrient it was B (69%) > Mn (58%) > Zn (54%) > Cu (44%) > Fe (42%) in low-yielding fields compared to their critical soil levels. The Nutrient Balance Index (NBI) was calculated for sugar beet fields in Semnan province, revealing a relative imbalance between the nutrients absorbed by this plant. This situation points to improper management practices regarding irrigation and fertilization in these fields. Therefore, the DOP method is particularly suitable for addressing the unbalanced application of chemical fertilizers in Razavi Khorasan province. This method can be effectively utilized to assess nutrient status, diagnose nutritional disorders, improve fertilizer recommendations, and enhance the quality of sugar beet production in a practical manner within this region. چغندرقند در ایران پس از ذرت علوفه‌ای و گندم، بالاترین مقدار تولید آبی را در کشور به خود اختصاص داده است. استفاده از روش انحراف از درصد بهینه (DOP) روش مفیدی برای ارزیابی وضعیت عناصرغذایی چغندرقند است. هدف از این تحقیق ارزیابی و بهینه‌سازی وضعیت تغذیه‌ای چغندرقند به مدت دو سال زراعی در استان خراسان رضوی با روش DOP است. در سال اول 30 مزرعه و در سال دوم 31 مزرعه با دامنه متفاوتی از خصوصیات خاک، انتخاب گردید. خصوصیات فیزیکوشیمیایی این نمونه‌ها در آزمایشگاه اندازه‌گیری شد. در سال‌های اول و دوم، نمونه‌برداری از برگ‌ها برای تعیین غلظت عناصر غذایی انجام شد. در این پژوهش گروه عملکرد زیاد در مزارع چغندرقند، با استفاده از روش DOP از طریق ریاضی، آماری و کاربرد تابع تجمعی متمایز گردید. نتایج حاصل از این استان نشان داد که 67%، 5/52%، 82%، 62%، 59% و 53% مزارع به ترتیب دچار کمبود فسفر، پتاسیم، آهن، منگنز، روی و مس در خاک و میانگین عملکرد در کل مزارع 5/58 تن بر هکتار بود. در روش DOP، ترتیب نیاز غذایی برای عناصر پرمصرف به ‌صورت P (60%) >K (54%) >N (27%) و برای عناصر کم مصرف به صورت B (69%) > Mn (58%) > Zn (54%) > Cu (44%) > Fe (42%) برای مزارع با عملکرد پایین در مقایسه با سطح بحرانی آنها در خاک بودند. شاخص تعادل غذایی (NBI) برای مزارع چغندر قند استان سمنان محاسبه و نشان‌دهنده عدم تعادل نسبی بین عناصر غذایی جذب شده توسط این گیاه است. این وضعیت به مدیریت نامناسب آبیاری و کوددهی در این مزارع اشاره دارد. بنابراین روش DOP، به‌دلیل مصرف نامتعادل کودهای شیمیائی در استان خراسان رضوی مناسب بوده و این روش می‌تواند برای ارزیابی وضعیت عناصرغذایی، تشخیص اختلالات تغذیه‌ای، بهبود توصیه‌های کودی و کیفیت محصول چغندرقند به شکل کاربردی در این استان مورد استفاده قرار گیرد.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122061_9b38b9d5954f2ddbbaa35a36b958ce4e.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Evaluating the minimum data set determination to assess saline-sodic soil quality ارزیابی تعیین مجموعه حداقل داده ها برای ارزیابی کیفیت خاکهای شور - سدیمی 74 88 122062 10.30466/asr.2026.56064.1880 FA حسین رضازاده علوم خاک دانشگاه زنجان سالار رضاپور گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه پریسا علمداری گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان محمد صادق عسکری دانشیار گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان 0000-0002-2110-0217 Journal Article 2025 03 17 Soil quality assessment is very important for studying the condition of all lands. Therefore, numerous methods have been proposed to achieve this objective. However, given the vast amount of data involved, there has long been a need for an approach that can effectively explain the desired outcome using a smaller dataset. The use of minimum data sets (MDS) is one of these methods. In this study, 24 different soil attributes, including physical, chemical, and heavy element properties, were analyzed in 80 soil samples from saline-sodic soils on the margins of Lake Urmia to determine the MDS approach using principal component analysis (PCA). The results revealed that eight indicators had eigenvalues greater than one. These indicators, identified as the MDS, were soil electrical conductivity, organic carbon, total Pb, bulk density, silt and clay, total Cd, and calcium carbonate equivalent, and together they accounted for over 78% of the total variance. Among the eight indicators, Pb and Cd had the lowest weights, suggesting the least influence on the soil quality index. Conversely, organic carbon and clay had the highest weights, highlighting their key role in determining the soil quality index for the study region. The coefficients of determination (R²) between the TDS and MDS datasets were 0.54 for the linear model and 0.64 for the nonlinear model, indicating that the MDS can reliably replace the TDS for soil quality assessment. Additionally, the higher R² value of the nonlinear model suggests its greater efficiency in evaluating soil quality in the study area. ارزیابی کیفیت خاک برای بررسی قابلیت تولیدی اراضی حائز اهمیت است. لذا در جهت نیل به این هدف روش‌های گوناگونی پیشنهاد گردیده است. لکن بدلیل تعدد زیاد داده‌ها، وجود روشی که بتواند با بررسی تعداد داده کمتر هدف مورد نظر را تبیین نماید، از دیرباز مطرح بوده است. استفاده از حداقل مجموعه داده‌ها (MDS) یکی از روش‌های فوق است. در این تحقیق 24 ویژگی مختلف شامل فیزیکی، شیمیایی و فلزهای سنگین متعلق به 80 نمونه خاک از اراضی شور – سدیمی حاشیه دریاچه ارومیه جهت تعیین محموعه حداقل داده‌ها توسط روش تجزیه به مولفه‌های اصلی (PCA) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که 8 ویژگی دارای ارزش ویژه بیش از یک بودند. این ویژگی‌ها که بعنوان مجموعه حداقل داده انتخاب شدند، شامل هدایت الکتریکی، کربن آلی، سرب کل، جرم مخصوص ظاهری، درصد سیلت و رس، کادمیم کل و کربنات کلسیم معادل بودند و بیش از 78 درصد از واریانس کل را تشریح کردند. از میان این شاخص‌ها کمترین وزن مربوط به سرب و کادمیوم بود که بیان کننده تاثیر کمتر عناصر فوق در تعیین شاخص کیفیت خاک و بالاترین وزن نیز مربوط به کربن آلی و درصد رس بود که نشان دهنده تاثیر بالای آنها در تعیین شاخص کیفیت خاک محدوده مورد پژوهش است. ضریب تبیین بین دو مجموعه داده‌های TDS و MDS برای مدل‌های خطی و غیرخطی 54/0 و 64/0 بود که بیانگر قابل اطمینان بودن استفاده از مجموعه داده‌های حداقل به جای مجموعه کل داده‌ها و کارائی بهتر مدل غیرخطی برای ارزیابی کیفیت خاک منطقه مورد مطالعه بود.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122062_cc36f3ab0a2744d981a0a5552ec9aeb0.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 Effect of potassium phosphate, potassium phosphite, and mycorrhizal fungi on growth, nutrient uptake, and flower quality of Rosa hybrida تأثیر فسفیت و فسفات پتاسیم و قارچ میکوریز بر شاخص‌های رشدی، جذب عناصر غذایی و کیفیت گل رز (Rosa hybrida) 89 118 122063 10.30466/asr.2026.56524.1906 FA مریم جبارزاده گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه زهره جبارزاده باغبانی، گیاهان زینتی، فیزیولوژی، سیلسیم رضا درویش زاده گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه محسن برین گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه 0000-0003-0822-7050 Journal Article 2025 09 07 Cut rose (Rosa hybrida) is one of the most important commercial ornamental plants, requiring precise nutritional management under soilless cultivation. Because phosphite and arbuscular mycorrhizal fungi (AMF) can act as sustainable biostimulants to enhance plant growth and flower quality, this study aimed to evaluate the effects of potassium phosphite, potassium phosphate, and three AMF species (Rhizoglomus fasciculatum, Entrophospora etunicata, and Rhizophagus irregularis) applied individually and in combination. Treatments included 100% phosphate or phosphite in the nutrient solution, foliar application of 100% phosphate or phosphite, combined foliar application (50% phosphate + 50% phosphite), and nutrient solutions with 25% phosphate or phosphite with or without foliar spray and with or without mycorrhizal inoculation. A total of 116 experimental units were used. The experiment was conducted in a greenhouse in pots containing a mixed peat moss and perlite substrate, arranged in a completely randomized design with four replicates. Results showed that applying phosphite, phosphate, and mycorrhizal inoculation, particularly in combination, significantly enhanced growth traits by approximately 25–50% compared with the control, including leaf number and area, plant biomass, flowering stem length and diameter, and flower diameter. Photosynthetic pigments (chlorophyll a, chlorophyll b, total chlorophyll, and carotenoids) increased by around 50%, potentially improving photosynthetic capacity. Uptake of nitrogen, phosphorus, and potassium, as well as root colonization, were higher in mycorrhizal treatments. Overall, the nutrient solution containing 25% potassium phosphite combined with foliar spraying of half-strength 50% phosphate + 50% phosphite, along with mycorrhizal inoculation, produced the best results for most traits. In conclusion, the findings highlight the effective role of combining potassium phosphite and phosphate with AMF as environmentally friendly biostimulants for improving the growth and flowering quality of cut roses under soilless cultivation. رز شاخه‌بریده (Rosa hybrida) یکی از مهم‌ترین گیاهان زینتی تجاری است که در شرایط کشت بدون خاک به مدیریت دقیق تغذیه‌ای نیاز دارد. با توجه به اینکه فسفیت و قارچ‌های میکوریز آربوسکولار می‌توانند به‌عنوان زیست‌محرک‌های پایدار، رشد و کیفیت گل را بهبود دهند؛ لذا پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات فسفیت و فسفات پتاسیم و سه گونه قارچ میکوریز آربوسکولار (Rhizoglomus fasciculatum، Entrophospora etunicata و Rhizophagus irregularis) به‌صورت منفرد و تلفیقی (تیمارهای کاربرد در محلول غذایی با ۱۰۰ درصد فسفات یا فسفیت پتاسیم، محلول‌پاشی برگی ۱۰۰ درصد فسفات یا فسفیت پتاسیم، محلول‌پاشی برگی ترکیبی (۵۰ درصد فسفات + ۵۰ درصد فسفیت) و تیمارهای تغذیه‌ای با ۲۵ درصد فسفات یا فسفیت همراه یا بدون محلول‌پاشی برگی و با یا بدون میکوریز)، بر ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک و جذب عناصر غذایی رز رقم «دولسه‌ویتا» در سیستم کشت بدون خاک در مجموع با ۱۱۶ واحد آزمایشی طراحی و اجرا شد. آزمایش در گلخانه و به‌صورت گلدانی در بستر ترکیبی شامل پیت‌ماس و پرلیت، در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که کاربرد فسفیت و فسفات پتاسیم و تلقیح با قارچ میکوریز، به‌ویژه در تیمارهای تلفیقی، موجب افزایش معنی‌دار (حدود ۵۰–۲۵ درصدی نسبت به شاهد) صفات رشدی شامل تعداد و سطح برگ، زیست‌تودهٔ گیاه، طول و قطر ساقهٔ گل‌دهنده و قطر گل شد. رنگیزه‌های فتوسنتزی (کلروفیل‌های a، b، کلروفیل کل و کاروتنوئیدها) نیز حدود ۵۰ درصد افزایش یافتند که می‌توانند به‌طور بالقوه باعث افزایش ظرفیت فتوسنتزی شوند. همچنین جذب عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم و درصد کلونیزاسیون ریشه در تیمارهای میکوریزدار بیشتر بود. به‌طور کلی، محلول غذایی با ۲۵ درصد فسفیت پتاسیم همراه با محلول‌پاشی نیم‌غلظت از محلول ۵۰ درصد فسفات پتاسیم + ۵۰ درصد فسفیت پتاسیم و تلقیح میکوریز، بهترین نتایج را در اکثر شاخص‌ها نشان داد. در مجموع، یافته‌های این پژوهش نقش مؤثر ترکیب فسفیت و فسفات پتاسیم با میکوریز را به‌عنوان زیست‌محرک‌های سازگار با محیط‌زیست در بهبود رشد و کیفیت گلدهی رز شاخه‌بریده در کشت بدون خاک تأیید می‌کند.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122063_795cf0c25476a1640b31919e429a3b73.pdf

دانشگاه ارومیه تحقیقات کاربردی خاک 2423-7116 14 2 2026 08 23 The Response of Monterey Strawberry Cultivar to Application of Nano Zinc Oxide and Silica in Combination with L-arginine in Terms of Fruit Growth, Quality and Physicochemical Characteristics واکنش توت فرنگی رقم مونتری به کاربرد نانو اکسید روی و سیلیس در ترکیب با ال‏-آرژینین از نظر ویژگی‌های رشدی، کیفی و فیزیکوشیمیایی میوه 119 135 122064 10.30466/asr.2026.56537.1907 FA حکیم شمران عطاالله دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه علیرضا فرخزاد دانشیارگروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیهو هیئت علمی گروه علوم باغبانی/ارومیه جواد رضاپور فرد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه 0000-0002-6486-0929 Journal Article 2025 09 14 Improving strawberry fruit quality plays a crucial role in increasing its marketability and economic value. In this regard, the effects of pre-harvest application of nano zinc oxide (100 mg/L) and nano silica (150 mg/L), alone and in combination with different concentrations of L-arginine (0, 200, and 400 mg/L), along with a control (distilled water), on selected vegetative, qualitative, physicochemical, and antioxidant properties of Monterey strawberry fruit were evaluated using a completely randomized design with nine treatments and three replications. According to the results, the use of nano zinc oxide and nano silica along with L-arginine significantly improved the growth, color, and biochemical indices of strawberry fruit compared to the control. The greatest increase in fruit fresh weight (31.63% compared to the control) was observed with the combination of 100 mg/L nano zinc oxide and 400 mg/L L-arginine. The treatments significantly increased total soluble solids (TSS), decreased titratable acidity (TA), and improved the flavor index of Monterey strawberry fruit. The highest vitamin C content (71.2 mg/100 g FW) was obtained with the 400 mg/L L-arginine treatment. Fruits treated with nano zinc, nano silica, and L-arginine had significantly higher firmness than the control fruits. The highest total phenol content (300.63 mg GA/100 g FW) was recorded in the 150 mg/L nano silica treatment. In the treatment with 100 mg/L nano zinc oxide plus 400 mg/L L-arginine, total flavonoid content increased by 76.6% compared to the control. The highest anthocyanin content (0.465 mg/g FW) was observed with the 200 mg/L L-arginine treatment. Overall, the results of this study showed that the application of nanoparticles and L-arginine can increase the quality and quantity of Monterey strawberry fruit by enhancing growth indices and secondary metabolism. بهبود کیفیت میوه توت‏فرنگی نقش بسیار مهمی در افزایش بازارپسندی و ارزش اقتصادی آن دارد. در این راستا، تأثیر کاربرد قبل از برداشت نانواکسید روی (100 میلی‏گرم در لیتر) و نانو سیلیس (150 میلی‏گرم در لیتر) به تنهایی و در ترکیب با غلظت های مختلف ال-آرژینین (صفر، 200 و 400 میلی‏گرم در لیتر) همراه با شاهد (آب مقطر) بر برخی ویژگیهای رشدی، کیفی، فیزیکوشیمیایی و آنتی‏اکسیدانی میوه توتفرنگی رقم مونتری در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی با 9 تیمار و 3 تکرار مورد ارزیابی قرار گرفت. بر اساس نتایج، استفاده از نانواکسید روی و نانوسیلیس به‏همراه ال-آرژینین به‏طور معنی‏داری باعث بهبود شاخص رشدی، رنگی و بیوشیمیایی میوه توت‏فرنگی نسبت به شاهد گردید. بیشترین افزایش وزن تر میوه در ترکیب 100 میلی‏گرم در لیتر نانواکسید روی همراه با 400 میلی‏گرم در لیتر ال-آرژینین (63/31 درصد افزایش نسبت به شاهد) مشاهده شد. تیمارهای مورد استفاده باعث افزایش معنی‏دار مواد جامد محلول (TSS)، کاهش اسیدهای آلی (TA) و بهبود شاخص طعم میوه توت‏فرنگی رقم مونتری شدند. بیشترین میزان ویتامین ث (2/71 میلی‌گرم در 100 گرم وزن تر) در تیمار 400 میلی‌گرم در لیتر ال-آرژینین مشاهده شد. سفتی بافت در میوه‏های تیمارشده نسبت به شاهد به‏طور معنی‏داری افزایش یافت. بیشترین میزان فنل کل (63/300 میلی‌گرم اسیدگالیک در 100 گرم وزن تر) در تیمار 150 میلی‌گرم در لیتر نانوسیلیس مشاهده شد. تیمار 100 میلی‏گرم در لیتر نانواکسید روی همراه با 400 میلی‌گرم در لیتر ال-آرژینین باعث افزایش 6/76 درصدی محتوای فلاونوئید کل نسبت به شاهد گردید. بیشترین میزان آنتوسیانین با میزان 465/0 در تیمار 200 میلی‌گرم در لیتر ال-آرژینین مشاهده شد. در کل نتایج نشان داد که کاربرد ترکیبی نانوذرات روی و سیلیس همراه با ال-آرژینین می‌تواند با تقویت شاخص‏های رشدی و متابولیسم ثانویه، کیفیت و کمیت میوه توت‌فرنگی رقم مونتری را افزایش دهد.

https://asr.urmia.ac.ir/article_122064_efec835ed0015450c3a40fe497ddde24.pdf