اثر کاربرد پروتئین‌های هیدرولیزشده گیاهی بر برخی شاخص‌های رشدی و فتوسنتزی، جذب عناصر غذایی و میزان اسانس مریم‌گلی (Salvia officinalis) در شرایط تنش خشکی

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ایران

3 گروه فیتوشیمی، پژوهشکده گیاهان و مواد اولیه دارویی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

10.30466/asr.2026.56588.1908

چکیده

خشکی یکی از مهمترین تنش‌های محیطی است که رشد و تولید محصولات کشاورزی را در سراسر جهان محدود می‌کند. امروزه استفاده از محرک‌های زیستی در کشاورزی برای بهبود رشد و عملکرد گیاه در شرایط تنش‌های غیرزیستی توجه زیادی را به خود جلب کرده است. بر همین مبنا، به‌منظور بررسی تأثیر کاربرد پروتئین‌های هیدرولیزشده گیاهی (به روش محلول‌پاشی (2 و 4 میلی‌لیتر در لیتر) و کود آبیاری (5/1 و 3 میلی‌لیتر در لیتر) و شاهد بدون کاربرد پروتئین) در شرایط تنش خشکی (40، 70 و 100 درصد ظرفیت مزرعه‌ای) بر برخی شاخص‌های مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و فیتوشیمیایی گیاه مریم‌گلی (Salvia officinalis)، یک آزمایش گلدانی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. نتایج نشان داد که تنش خشکی سبب کاهش ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد برگ، وزن تر و خشک برگ و ساقه، غلظت کلروفیل، نرخ فتوسنتز خالص، هدایت روزنه‌ای، تعرق، غلظت نیتروژن، فسفر و پتاسیم برگ، درصد و عملکرد اسانس شد. با این حال، کاربرد پروتئین‌های هیدرولیزشده گیاهی موجب بهبود شاخص‌های رشدی، رنگیزه‌ها و شاخص‌های فتوسنتزی، افزایش جذب نیتروژن، فسفر و پتاسیم و درصد و عملکرد اسانس گردید. به‌طوری که در تیمار کودآبیاری با غلظت ۳ میلی‌لیتر در لیتر، ارتفاع بوته، قطر ساقه، تعداد برگ، وزن خشک برگ، غلظت کلروفیل کل، نرخ فتوسنتز خالص، مقادیر نیتروژن برگ، درصد و عملکرد اسانس به ترتیب معادل 29/52، 38/12، 94/28، 66/39، 78/21، 1/20، 48/72، 14/13 و 87/60 درصد نسبت به تیمار بدون کاربرد پروتئین افزایش نشان دادند. یافته‌های این پژوهش نشان داد که پروتئین‌های هیدرولیزشده گیاهی می‌توانند به‌عنوان یک محرک زیستی مؤثر برای بهبود رشد و تغذیه و افزایش تولید اسانس گیاهان دارویی در شرایط تنش خشکی مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Effect of vegetal protein hydrolysates application on some growth and photosynthetic parameters, nutrient uptake and essential oil content of sage (Salvia officinalis) under drought stress

نویسندگان [English]

  • Mohammad Saadatian 1
  • Abbas Hassani 2
  • Samad Nejad Ebrahimi 3
1 Department of Horticultural Sciences, Faculty of Agriculture, Urmia University, Urmia, Iran
2 Department of Horticultural Science, Faculty of Agriculture, Urmia University, Iran
3 Department of Phytochemistry, Medicinal Plants and Drugs Research Institute, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Drought is one of the most important environmental stresses that limits the growth and production of agricultural products worldwide. Nowadays, the use of biostimulants in agriculture to enhance plant growth and performance under abiotic stresses has attracted considerable attention. Accordingly, in order to investigate the effect of vegetal protein hydrolysates (VPHs) application (as foliar application at concentrations of 2 and 4 ml L-1, fertigation at concentrations of 1.5 and 3 ml L-1, and control without protein application) under drought stress conditions (40, 70 and 100% of field capacity) on some morphological, physiological and phytochemical characteristics of sage (Salvia officinalis), a pot experiment was conducted as a factorial experiment in completely randomized design with three replications. The results showed that drought stress reduced plant height, stem diameter, leaf number, leaf and stem fresh and dry weight, chlorophyll content, net photosynthesis rate, stomatal conductance, transpiration, leaf nitrogen, phosphorus and potassium content, essential oil content and yield. However, the use of VPHs, improved growth indices, photosynthetic pigments and parameters, enhanced the uptake of nitrogen, phosphorus and potassium, and increased essential oil content and yield. So that in the fertigation treatment with a concentration of 3 ml L-1, plant height, stem diameter, number of leaves, leaf dry weight, total chlorophyll content, net photosynthesis rate, leaf nitrogen content, essential oil content and yield increased by 52.29, 12.38, 28.94, 39.66, 21.78, 20.1, 72.48, 13.14 and 60.87 percent, respectively, compared to the treatment without protein application. The findings of this study showed that VPHs can be used as an effective biostimulant to improve growth and nutrition and increase essential oil production of medicinal plants under drought stress conditions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Biostimulants
  • Essential oil
  • Photosynthesis
  • Plant nutrition
  • Water deficit stress
تحقیقات کاربردی خاک

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 24 خرداد 1405

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 04 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری: 15 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 24 خرداد 1405

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار